God is niet de pleister, God is… de wond

uit: LEEUWARDER COURANT

door Wim Schrijver.

 

Van de Ierse schrijver Peter Rollins is een eerste boek in het Nederlands verschenen, De orthodoxe ketter.  Een waarschuwing: ,,Het is geen onschuldig boekje.’’

 

Een ondertitel van een van zijn boeken, is hét motto van Peter Rollins: ‘To believe is human, to doubt divine.’ Geloven is menselijk, twijfelen goddelijk.

Rollins (43) is een theoloog en filosoof uit Belfast en nu vooral woonachtig in de VS. Als tiener kende hij een radicale bekering, werd evangelicaal voorganger, maar verliet zijn gemeente voor de Emerging Church Movement die een ‘religieloos christendom’ nastreeft zoals de Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer.

De dissidente ‘rock-’n-rolltheoloog’ noemt zichzelf ‘a-theïst’, hij kan niet geloven in een ‘Master of the Universe’, een almachtig God.

In De orthodoxe ketter vertelt Rollins parabels met steeds eigen, ontregelend commentaar. ,,Dit verhaal stelt dat de duivel misschien helemaal geen hekel heeft aan onze vele kerkelijke activiteiten’’, schrijft hij bijvoorbeeld. Daardoor laten we ,,ondertussen de wereld op een dieper niveau onveranderd’’.

Het is een goed boek om Rollins te leren kennen, vindt Jurgen van den Herik, predikant van de Protestantse Gemeente te Drachten. Hij volgt Rollins sinds hij hem jaren geleden al googelend tegenkwam en spande zich voor de Nederlandse uitgave in. Vijf jaar geleden woonde Van den Herik de eerste internationale studieweek van Rollins in Belfast bij en onlangs nam hij er voor een vierde keer aan deel. Rollins stopte als voorganger, vertelt Van den Herik, toen hij ontdekte dat hij slechts bijdroeg aan religiositeit. ,,Mensen iets laten geloven is niet zo vreselijk ingewikkeld, maar mensen laten twijfelen is veel lastiger. Dat zou eigenlijk wel moeten. Een radicale twijfel aan een God die alles bestuurt, al je problemen weg wast. God is niet de pleister, maar de wond.’’

Naast de bekende Alphacursus die mensen de essentie van het christelijk geloof bijbrengt, organiseert Rollins de Omegacurus: hoe kom je van de christelijke religie af. ,,Dat gaat vrij radicaal. Hij brengt geen veranderingen aan in de marge van de christelijke overtuigingen, maar in de kern ervan. Dit is daarom geen onschuldig geloofsopbouwend boekje.’’

Overtuigd atheïsme zit in het Nieuwe Testament zelf, aldus Van den Herik, het duidelijkst in de beschrijving van Jezus’ kruisdood. ,,De schrijvers tekenen een goddelijke gestalte die op het moment suprême zelf de afwezigheid van God ervaart, dat de God die hem redt er niet is. Dan, zo staat er, scheurt het voorhangsel in de tempel en wordt onthuld dat het daarachter leeg is.’’

,,Hij krijgt tijdens lezingen vaak kritiek: ‘Je maakt ons zo somber.’ Dan zegt hij: ik maak je niet somber, dat ben je allang. Hoe eerder je dat leert inzien, hoe beter je bestand bent tegen wat het leven met jou uitspookt. Hoe minder je in die God gelooft waarvan iedereen hoopt dat die het wel zal oplossen, zegt Rollins, hoe dichter je bij de christelijke oorsprong komt.’’

Christenen werden door de Romeinen al atheïsten genoemd, zegt Van den Herik. ,,Zij vonden christenen maar vreemd, geen beeld van hout en steen en ook niet in je denken, dan ben je atheïst.

In de oorsprong is het christelijk geloof niet een wereldbeschouwing erbij, maar een way of life. We lossen samen problemen op in liefde en dat is God. We delen de pijn en erkennen dat het leven niet volmaakt is.’’ Mensen hebben een diepgeworteld verlangen naar beter. Net als de De kerkdienst werkt dan als sterke drank commercie versterkt de kerk dit. ,,Wij verkopen geen BMW of polis, maar Jezus en als je die aanneemt, dan word je gelukkig’’, aldus de predikant. De kerkdienst werkt dan als sterke drank. ,,Drank is niet het probleem, maar een oplossing. Namelijk als je flink drinkt, dan voel je de pijn even niet. Veel christelijke liturgie heeft dat karakter. Je wordt opgetuigd met blijdschap en geluk, maar in je dagelijkse beslommeringen voel je daarna de pijn weer, waardoor je steeds behoefte krijgt aan een volgende shot.’’ Kerkdiensten zouden wat Rollins betreft als de ontmoetingen van de Anonieme Alcoholisten moeten zijn. ,,Waar je zegt: ik ben Jurgen van den Herik, ik drink wel veel, maar ik heb geen alcoholprobleem. En dan zeggen ze: jaja, kom er maar gerust bij. Wij zijn geen van allen bestand tegen drank. Een kerk waar ruimte is voor jouw twijfel en gevoel. Het leven doet regelmatig ongelofelijk zeer, het is niet altijd een feest. Die gevoelens van onvolkomenheid mogen er nu wel zijn, tijdelijk, maar na verloop van tijd moet de twijfel wel over zijn.’’

In een eeuwige heerlijkheid gelooft Rollins niet. ,,Eindigheid hoort bij het leven, zonder dat zou ons leven afschuwelijk zijn.’’ Van den Herik was daar al vroeg van doordrongen. ,,Dan zou niets er meer toe doen. Het zou het einde van de liefde zijn, want alles zouden we eindeloos uitstellen. Dus als je mensen een onsterfelijke hemel belooft, dan breng je ze in feite de hel. Hoe meer je wilt troosten met zo’n hiernamaalsgedachte, hoe verder je afraakt van wat Jezus bedoelt.’’

Van den Herik is blij dat hij Rollins heeft ontdekt. ,,Ik begrijp beter hoe het evangelie Jezus beschrijft. Dat troost mij enorm op de momenten waarop ik ervaar dat het leven ook gewoon lastig is en pijn doet en dat ik daarin niet ongehoorzaam ben of afvallig, maar juist veel dichter bij Jezus kom.’’

 

De orthodoxe ketter, Skandalon Vught, 159 blz., 15,95 euro.

Share This!