Pinksteren

Pinksteren. Twee dagen en het is weer voorbij. Het eerstvolgende kerkelijke feest is Kerst. Maar het lijkt me van belang om niet in de valkuil van de jaarkring te stappen. We zitten niet in een kring. We bevinden ons op een wég. En alleen een Rotterdamse tram rijdt aan het eind van de rit altijd weer een lus! Wij niet. Wij zijn op weg. Naar?

Dat “viert”, of leert, het feest van Pinksteren, het feest van de oogst. Ik denk dat Pinksteren niet zo populair is als kerkelijk feest omdat het in de joodse traditie het oogstfeest is, en omdat het vanuit de bijbel ons wil bepalen bij onze toekomst en vooral die van de wereld. Kerkelijke feesten hebben soms het karakter van: alles is in kannen en kruiken. Gelukkig maar. We zijn gered en behouden. Wij… De behoudenen komen in de hemel. Gangbare gedachte. Maar de bijbel spreekt nooit exclusief maar altijd inclusief. Daar gaat het over het behoud van de wéreld. Dat is de mensenwereld. En over de oogst die nog aanstaande is! De oogst moet nog kómen. En wij, leerlingen van Jezus, zijn “lichaam”, zijn niet: “behouden zodat we een plaats in de hemel krijgen” maar wij zijn: “behouden tot de oogst”. Alles staat echter nog op het land! Het kan nog alle kanten op! Er is nog helemaal niets beslist! De oogst? Dat móet nog. En hoe dat uitpakt? Dat staat allerminst vast…

Het lijkt me dat dat in onze westerse samenleving, die helemaal opgaat in de akelige suggestie dat alles te regelen valt, een minder aantrekkelijke gedachte is en dat we daarom met Pinksteren niks meer weten te wensen. Zo gaat het van “Gezegende” Kerst naar “Vrolijk” Pasen, naar… “Hopen op een beetje mooi weer en niet te veel wind” met Pinksteren.

Pinksteren is een veel belangrijker feest dan we soms denken. Ook in de huidige cultuur. Veel moderne denkers: Gilles Deleuze als Franse filosoof die steeds meer van invloed aan het worden is, maar ook de Italiaan Giorgio Agamben vragen aandacht voor: de komende. De Messiaanse tijd. En dat terwijl deze denkers veelal niet kerkelijk of gelovig zijn. Zij zijn ervan overtuigd dat het voor onze tijd belangrijk is om de Bijbel te lezen. Om te leren lós te laten wat er is (Exodus!) en open te staan voor wat kómt. Deze wereld kan zich niet als een Baron von Münchhausen aan zijn eigen haren uit het moeras trekken. En het is ook allemaal nog lang niet geregeld en beslist.

Het moet anders en de wereld verandert alleen doordat en wanneer er iemand kómt, Messias, waardoor alles anders wordt. Dus leef van de verwachting. We hebben niets in handen. De oogst staat nog op het land. Riskant. En dat betekent dat je zult moeten accepteren dat het onbekend is hoe het wordt. Dat er maar één is die dat weet en dat is niet Joost maar God zelf. Leven van de verwachting. Dát is de opgave waarvoor we gesteld zijn, maar het is tegelijk de bevrijding uit de terreur van de verleiding dat alles te regelen en maakbaar is of zou zijn.

Maakt ons dat afhankelijk? Ja. Maar ik heb niet zoveel met de afhankelijkheid die mensen voelen ten aanzien van de natuur. Of God voor voldoende regen wil zorgen en voor zonneschijn, zodat de fruit-oogst een beetje lukken wil. Dan blijf je teveel in de metafoor “oogst” hangen. Duidelijk is dat de bijbel, en met name Jezus, met de oogst bedoelt: ménsen. En de wereld van mensen. Met alle ups en downs daarin.

Een lied dat destijds graag werd gezongen draagt de titel: “We gaan op reis langs de weg van verlangen”. Die titel geeft naar mijn mening heel secuur weer wat de betekenis van Pinksteren is! Eén van de coupletten van de alternatieve tekst van dat lied, bestemd voor kinderen, luidt zo: “Ga niet gebogen! Durf rechtop te leven! Wees niet zo vruchteloos vreselijk dom. Gooi al het kwaad in het vuur van vergeving. Dan draag je vruchten, keer je maar om”.
Blijf niet staren op wat is. Of wat vroeger was. Laat dat los en keer je om en richt je op de weg vóór je (Lied 809). Laten we de tekst van dat pinkster-kinderlied tot ons dóór laten dringen. Het geeft ons een levenshouding die open staat voor de Heer die komende is. En het zal ons bevrijden van allerlei kramp die veelal niet veel meer oplevert dan kerkelijk gedoe en conflict.

Share This!