Wat is er in hemelsnaam goed aan “goede” vrijdag?

Het is de eeuwen door populair geweest om passiespelen te houden. Even, in de vorige eeuw, is dat wat uit beeld geraakt, vooral onder protestanten die door hadden dat een al te sterk isoleren en apart zetten van het lijden van Jezus het geloof geen dienst bewees; maar ook, en misschien woog dat wel zwaarder, dat het uitbeelden van Jezus eigenlijk oneerbiedig zou zijn.

De laatste decennia is de publieke aandacht voor het lijden van Jezus echter weer heel populair, ook onder protestanten. Maar hoe meer de aandacht naar het lijden van Jezus uitgaat hoe minder goed de goede vrijdag wordt verstaan, zéker wanneer dat lijden zo nadrukkelijk alle aandacht krijgt en die aandacht in een soort lijdensverheerlijking vervalt, dat de wég die Jezus gaat daardoor geheel uit het zicht verdwijnt. In de passiespelen, ook in talloze films, en in de razend populaire popmuziek-act “The Passion” (daar zelfs mega groot en fel verlicht meegedragen door de straten) is de aandacht gericht op één kruis. Alsof het één lijden betreft, van één lijdende. Op zichzelf staand.

Soms worden er drie kruisen in beeld gebracht. Maar de werkelijkheid was een andere. In werkelijkheid hingen er vaak honderden slaven tegelijk, langs de via Appia bijvoorbeeld, aan kruisen gespijkerd dood te gaan. De Romeinen gebruikten namelijk de kruisiging als een afschrikkingsstraf voor weggelopen slaven.

Het is niet de bedoeling van het evangelie dat mensen aanwennen om zich te vergapen aan het lijden van Jezus, als een apart en uitzonderlijk lijden, zó erg dat geen mens dat te dragen krijgt, zó vreselijk. Als straf van God.

Het is de bedoeling dat wordt gezien en ervaren dat Jezus, als God in ons midden, moedwillig en trouw, niet als straf maar als offer, hetzelfde lijden ondergaat als de talloze naamlozen in deze wereld die vergaan en omkomen van leed en ellende. Dat God dáár is. Het is de bedoeling dat we met een schok ervaren dat onze wereld zó is, en dat Jezus zich daarin begeeft en dat dát de vrijdag tot een Goede vrijdag maakt. Daarom is het bloed van Jezus allereerst onthullend bloed. Het legt bloot wat er aan de orde is in de wereld, en in de godsdienst, hetgeen een paar dagen daarvoor in de tempel door Jezus werd aangevallen als een offercultus waarin dat alles wordt “verdonkeremaand”.

De wereld is zoals door de gebeurtenis op goede vrijdag wordt onthuld. Het gaat niet om het lijden van één mens, maar om het lijden van de velen, waartoe die ene mens zich solidair verhoudt. Een positie die hij deelt. Niet voor even maar voorgoed.

Wie dat begrijpt, begrijpt ook wat beschreven wordt in Mattheus 27: 52 en 53. Jezus is niet alleen maar is met de velen! Gekruisigd onder de tallozen. Kruisdragers in deze verscheurde werkelijkheid (naar het proefschrift van Takatso Mofokeng).

Jurgen van den Herik

Share This!