Kerk & Israël ter discussie stellen lijkt een gotspe

Op 7 november a.s. is er een debat-middag aan de VU te Amsterdam waar de boude stelling van Liberaal Christendom, die in de kern neerkomt op: we zijn beter af met een verwijdering of losmaking van het -voor ons christenen- overbodige Jodendom om “op eigen benen” te kunnen staan, tegen het licht gehouden wordt. Ik zie daar weinig goeds van komen en leg hier uit waarom.

 

Wie geen vreemde is in Jeruzalem weet dat er een heftige discussie in onze Protestantse Kerk woedt over de al dan niet “onopgeefbare verbondenheid” van de kerk met Israël. Met het volk, of met het land, of in het ergste geval: met de staat. In die discussie lijkt het te gaan om een nieuw gegeven, de vraag van Liberaal Christendom, of we de verbondenheid met Israël niet beter kwijt dan rijk kunnen zijn. Over die vraag is, met name in Nederland, al heel veel geschreven door theologen als K.H.Kroon en G.H. ter Schegget. Die echter in het geheel niet meer mee blijken te doen. Vreemd.
Zonder in die discussie nu het laatste woord te willen spreken -als dat al mogelijk zou zijn- wil ik wijzen op Paulus. Christenen zijn helaas gewend geraakt om tegen Joden over de Messias te willen discussiëren; en dat Jezus dan de Messias ís. In dat “gesprek” speelt vaak een rol dat christenen lijken te vinden dat Joden dat ten onrechte niet willen aanvaarden. Dat levert meestal geen of hooguit een vervelend en naar gesprek op. Joden hebben over het algemeen geen behoefte aan onze kritische kerkelijke terechtwijzingen. Zij zijn daarin niet zoveel anders dan wij namelijk…
Laten we daarom ons zélf liever wat kritische vragen leren stellen, bijvoorbeeld: Hoe komen wij aan die “wijsheid” dat Jezus de Messias (in het grieks: christus) zou zijn? Daar zijn namelijk geen echte bijbelse gronden voor. Het Nieuwe Testament gaat over een historische gestalte: de Jood Jezus van Nazareth. De eerste die iets over hem opschrijft is de apostel Paulus, maar Paulus zegt niet dat Jezus de Messias is, in de zin van “is-gelijk”. Paulus spreekt in de Efezebrief (zie: Efeze 4:21) tot zijn mede-Joden en zegt dan: Wij, Joden, hebben een andere opvoeding en scholing dan de heidenen -die lijken te hopen op een hiernamaals- want wij zijn opgevoed met: Messias, een toekomstige eindverwachting; we hebben namelijk leren hopen op het aanbreken van het messiaanse vrederijk op aarde. Wij hebben als jongeren van Messias gehoord op school, en als volwassenen in de synagoge, anders dan de heidenen die wat dat betreft in het duister tasten. Wij hebben leren hopen en verwachten op de komst van Messias, zoals dat -en dan komt het- “waarheid is geworden in Jeshouah, Jezus”. Dat is wat Paulus letterlijk zegt. De Messias wiens komst wij hebben leren verwachten zal Messias zijn zoals Jezus dat aan het licht heeft gebracht.
Wat wàs dan die “waarheid” van Jezus? Hóe geeft het leven van Jezus, die er wás, inhoud en betekenis aan de Messias, van wie wij de komst verwachten? Niet wederkomst of iets dergelijks, maar: kómst.
Dé discussie waar het hele Nieuwe Testament om draait is samen te vatten in de volgende vraag: Heeft Jezus het Oude Testament goed uitgelegd door de volkerenwereld méé te rekenen bij de geschiedenis en het heil van de God van Israël, of heeft Jezus het daarmee vervalst? Volgens Paulus, die eerst als Zeloot ervan overtuigd was dat het een vervalsing betrof, is het goed uitgelegd door Jezus. Dát is bij nader inzien toch de meest wezenlijke lijn in Mozes en de profeten: dat de volkeren tot Sion zullen komen en daar de vrede zullen leren. En dat Jezus dáárvoor zich -tot bloedens toe- heeft ingezet.
Paulus beweert dus niet dat Jezus de Messias ís. Dat is een hachelijke zaak: iemand tot Messias uitroepen. Jezus wilde dat zelf niet, begrijpelijk. Paulus beweert dat de Messias die komen zal reeds in Jezus, zoals die was, is aangelicht, waarheid is geworden. De “waarheid” is dus dat het een komende Messias betreft die zowel het volk Israël als óók de heidenen in gezamenlijkheid zal bevrijden van ellende en schuld en oorlog en haat.
De vraag óf wij verbonden zijn met Israël is dus een hele vreemde vraag… althans voor diegenen die zich leerlingen van Jezus, namelijk: Christenen, noemen en die Masjiach verwáchten met Israël mee. Je verwacht namelijk Messias met Israël mee of je verwacht helemaal geen Messias. Daarover discussiëren mag een boeiend tijdverdrijf zijn, het lijkt echter ook een gotspe, een vorm van brutaliteit.

 

Share This!