Een aantal gemeenteleden schreef me de afgelopen weken. De vragen die zij aan de orde stelden zouden samengevat kunnen worden met: Moet het, als het gaat om het stichten van vrede, het teweegbrengen van liefde voor de naaste en het je inzetten voor gerechtigheid, -moet het dan uit de mens komen \u00f3f (en de briefschrijvers tendeerden in die richting) moet het uit God komen? Ik vind de vraag: \u00f3f het een \u00f3f het ander, niet helpend. Dat heeft met mijn verstaan van Jezus te maken. Hij was voluit mens. Dat geloof ik.<\/p>\n
Ik weet wel dat ik me daarmee op glad ijs begeef. In de jaren tachtig heb ik het al eens -in dagblad Trouw- opgenomen voor een film over Jezus onder directie van Martin Scorsese. Een film die destijds door gereformeerde gelovigen zeer fel werd aangevallen, en wel omdat Jezus daar te menselijk zou zijn afgebeeld. Zo had hij in de film gevoelens voor Maria van Magdala. Een duivelse film was het in gereformeerde ogen. Ik vond echter dat Jezus bij Scorsese zelfs nog te god-achtig was gebleven.<\/p>\n
De (theologische) verdediging van degenen die de film aanvielen was dan steevast dat Jezus, toen hij op aarde rondliep, weliswaar op een mens l\u00e9\u00e9k maar niet werkelijk een mens w\u00e1s; anders dus dan wij mensen zijn; hij was en bleef namelijk god, in de gedaante van een mens. En wanneer je hem menselijk neerzet, zoals in de film, dan bespot je… God! Ik heb dat toen bestreden en erop gewezen dat Jezus juist als m\u00e9ns, “die het aan God gelijk zijn niet als een roof heeft geacht”, geen roofgoed dus, niet bepaald begerenswaardig, – dat Jezus juist als m\u00e9ns de functie, de rol, van “god” in ons midden heeft vervuld.<\/p>\n
Dat heeft tot een “kwestie” geleid waarbij ingenieur Jan van der Graaf, algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond, in zijn blad De Waarheidsvriend onvriendelijk vaststelde dat ds Van den Herik niet in de kerk thuishoorde en er dus een afzettingsprocedure diende te volgen. Gelukkig vond mijn (gereformeerde) kerkenraad dat toen een volstrekt onzinnige gedachte.<\/p>\n
Enfin, dat kwam dus goed, maar daarom geloof ik ook vandaag de dag nog steeds niet in “of-of” in de theologie (moet het uit de mens \u00f3f uit God komen?) maar in “en”. Het moet namelijk uit de mens komen. Uit ons. Anders komt het niet. Wij worden aangesproken om op te staan. Er zijn generaties geweest die hebben gebeden: “O mocht er ooit een generatie komen die zich werkelijk keert tegen onrecht en geweld…” Wij moeten het voor mogelijk houden dat wij, anno 2018, die generatie zijn waarom destijds gebeden werd. Waarom zouden wij dat namelijk n\u00edet zijn?<\/p>\n
En… (daar is het “en”!) moeten we dat dan beschouwen als “uit God”, wat we dan doen? Dat is niet aan ons zelf, maar hooguit aan anderen, om te beoordelen. Dat oordeel past ons niet. Sterker, dat moeten we zelfs v\u00e9r van ons houden, om niet alles te perverteren. “Wanneer hebben wij U te eten gegeven en te drinken?” zo vragen de rechtvaardigen zich oprecht af in de gelijkenis (Math 25: 37). Ze zijn het zich namelijk volstrekt n\u00edet bewust. Dat is geen onnozelheid van de rechtvaardigen die wel beter zullen weten en hier sociaal gewenst gedrag vertonen, valse bescheidenheid, nee dat is een serieuze waarschuwing van Jezus. “Sta op en maak het waar”. Maar leg daar nooit de druk op dat dat wat je doet namens God zou zijn. Doe het “gewoon” (Etsi Deus non Daretur)!<\/p>\n
Over deze problematiek (want dat is het wel, uiteraard) hadden twee bevriende theologen uit de vorige eeuw, Dietrich Bonhoeffer en Karl Barth verschil van mening. Bonhoeffer was kritisch op Barth en vond dat het bij hem toch teveel theologie, mooi en schoon d\u00e9nken, bleef en dat er te weinig “van kwam”. Dat er te weinig daadwerkelijk geb\u00e9urde. Te weinig concreet werd ged\u00e1\u00e1n tegen onrecht en geweld.<\/p>\n
Zoals u wellicht weet heeft Bonhoeffer mee gedaan aan een -overigens mislukte- aanslag op Hitler. Uit de gevangenis heeft hij in de jaren die daarop volgde behartenswaardige brieven geschreven. Die nodig gelezen dienen te worden. Doe dat eens, en neem dan bijvoorbeeld de brief van 30 april 1944, waarin Bonhoeffer pleit voor een “a-religieus christendom”. Dat er overigens nog steeds niet pregnant is. Maar Bonhoeffer blijft daarmee wel uitermate actueel. En zijn tijd, \u00e9n dus de onze, vooralsnog ver vooruit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Een aantal gemeenteleden schreef me de afgelopen weken. De vragen die zij aan de orde stelden zouden samengevat kunnen worden met: Moet het, als het gaat om het stichten van vrede, het teweegbrengen van liefde voor de naaste en het je inzetten voor gerechtigheid, -moet het dan uit de mens komen \u00f3f (en de briefschrijvers…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2093","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-geen-categorie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.jurgenvandenherik.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.jurgenvandenherik.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.jurgenvandenherik.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jurgenvandenherik.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jurgenvandenherik.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2093"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/www.jurgenvandenherik.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2093\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2122,"href":"https:\/\/www.jurgenvandenherik.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2093\/revisions\/2122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.jurgenvandenherik.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jurgenvandenherik.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jurgenvandenherik.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}