Is de vierde Mei een onaantastbare institutie?

Sinds ik als kind een beetje kon lopen nam mijn vader me mee naar de 4 Mei-herdenking. Stilte. De wind. The Last Post. De burgemeester sprak de honderden, of waren het er duizenden? -Rotterdammers toe. Ik werd me heel erg bewust dat het over de oorlog met de Duitsers ging, door mijn vader steevast aangeduid met -niet eens moffen, maar: rótmoffen. Pfff, ze hadden mijn vader en zoveel Rotterdammers wel wat aangedaan.

We stonden in een lege stad. Overal grasveldjes. Bergen puin waren inmiddels volledig geruimd (ik ben van 1956) en waar gebouwen hadden gestaan die in de door Duitse bommenregens aangestoken vuurstorm waren vernietigd was nu enorme open ruimte. Staande op het Hofplein zag je behalve het Hilton óók nog De Doelen en het Centraal Station en daartegenaan het Groothandelsgebouw, het eerste na-oorlogse gebouw waarmee Rotterdammers wilden zeggen: Kom op zeg, we laten ons niet kisten!

Verder niks. Groen gras.

Later, op eigen benen staande, werd ik me bewust dat de oorlog vooral voor de Joden een hel was geworden. Dat deed mijn herdenkingsmomenten op 4 Mei een beetje verschuiven in de richting van een weerzinwekkend Europees eeuwenoud antisemitisme.

Tot de klad er naar mijn idee in kwam. Ik was het destijds al niet zo eens met het verbreden van 4 Mei naar veel méér slachtoffers dan waar 4 Mei voor was bedoeld. Nobele motieven zullen daaraan ten grondslag gelegen hebben, waaronder wellicht een minder antithetische klank richting Duitsers. Maar de roep om verbreding groeit per jaar.

Zodra je echter meer mensen gaat insluiten ga je alleen maar scherper uitsluiten.

En inderdaad, dan begint al snel ons koloniale verleden ons te tackelen. Zonder ook maar enigszins te willen suggereren dat provoceren ergens toe leidt, terecht is dat verboden door de rechter, vind ik wel dat het tijd begint te worden om die open zenuw van ons koloniale verleden (inclusief de ellendige oorlog die we begonnen zijn in Indonesië) onder ogen te durven zien en niet langer de coulissen in te willen schoffelen. We hebben niet zo veel poot om op te staan…

Ik vind eigenlijk geen enkele institutie, “al ware het een engel uit de hemel”, zo sacrosanct dat ervan afgebleven zou moeten worden. De vierde Mei wordt er al met al niet eenvoudiger op. Wanneer echter de vierde Mei devalueert wordt de vijfde almeer een dag van popconcerten en drank, zonder te beseffen wat vrijheid is, en kost.

Share This!

One thought on “Is de vierde Mei een onaantastbare institutie?

Comments are closed.